Informator o strukturze Uczelni

Rozwiń
Start > Organizacja uczelni  > Wydział Nauk o Zdrowiu z Oddziałem Pielęgniarstwa i Instytutem Medycyny Morskiej i Tropikalnej  > Zakład Toksykologii Środowiska

Zakład Toksykologii Środowiska

Wydział Nauk o Zdrowiu z Oddziałem Pielęgniarstwa i Instytutem Medycyny Morskiej i Tropikalnej

PROWADZONE PROJEKTY BADAWCZE

Uzyskane granty:

  • Tytuł projektu: Badanie barierowości skóry ludzkiej względem wybranych związków endokrynnie czynnych (EDCs) w obecności surfaktantów.
    Kierownik projektu: Dr inż. Ewa Olkowska
    Wartość projektu: 424 410 PLN
    Okres realizacji: 05.07.2017 – 16.07.2019 r.
    Źródło finansowania: Narodowe Centrum Nauki, konkurs „SONATA 12” dla osób rozpoczynających karierę naukową posiadających stopień naukowy doktora, Nr projektu UMO-2016/23/D/NZ7/03929
Skóra stanowi największy organ człowieka. Pokrywa ona całe ciało i pełni jednocześnie niezwykle ważną funkcję – oddziela organizm od otaczającego środowiska. Bariera w postaci naskórka skutecznie chroni kolejne warstwy skóry, układ krwionośny i pozostałe organy przed działaniem szkodliwych czynników środowiskowych, w tym czynników chemicznych. Jednak nie zawsze ten mechanizm działa skutecznie. Szereg związków (np. surfaktanty) potrafi przenikać przez barierę skórną lub ułatwiać transport innych związków. Surfaktanty ze względu na specyficzną budowę i właściwości są związkami szeroko stosowanymi w produkcji kosmetyków, detergentów, środków piorących, środków ochrony roślin itd. Poziomy stężeń surfaktantów w środowisku drastycznie rosną, wzrasta także poziom narażenia człowieka. Oprócz środowiskowego narażenia konsumenci codziennie, bezpośrednio aplikują na swoją skórę różnego typu kosmetyki i detergenty, często w nieracjonalnych ilościach. W tych warunkach skóra traci swoje właściwości barierowe i otwiera się dostęp do wnętrza organizmu dla substancji m.in. ftalanów, które są stosowane przy produkcji opakowań plastikowych, materiałów wykończeniowych, zabawek, kosmetyków, środków czystości, klejów, barwników, leków, materiałów sanitarnych, stanowiąc czasami ich 30-40% wagi. Ftalany zaliczane są do związków, które zaburzają funkcje układu dokrewnego człowieka nawet przy małych stężeniach. Dostępne wyniki badań wskazują, iż ftalany wykazują niewielką zdolność migracji przez skórę zwierząt. W tych badaniach jednak nie uwzględniano udziału czynników wspomagających ich transport. Jak dotąd niewiele jest badań nad zmianą barierowości skóry ludzkiej przy jednoczesnym współwystępowaniu różnych składników, a w szczególności mieszanin ftalan-surfaktant. Ten aspekt ma niezwykle istotne znaczenie dla realnej oceny narażenia, co jest szczególnie istotne w kontekście zdrowia człowieka, a zwłaszcza dzieci i młodzieży.
Głównym celem projektu jest zbadanie możliwości migracji wybranych ftalanów w głąb skóry ludzkiej w obecności surfaktantów i ich przenikania do krwioobiegu. Badania obejmują określenie aktywności endokrynnej związków przenikających przez skórę ludzką oraz zwierzęce/in vitro/syntetyczne modele skóry stosowane w badaniach absorpcji związków. Zasadność proponowanej tematyki wynika z lawinowego wzrostu zaburzeń i chorób powiązanych z obecnością związków endokrynnie czynnych. Endokrynolodzy informują o alarmującym wzroście częstości występowania negatywnych efektów biologicznych wskazujących na ekspozycję na związki z grupy EDCs (ang. endocrine disrupting chemicals – EDCs), których przykładem może być zaburzenie płodności, wnętrostwo, przedwczesnego dojrzewania płciowego dziewcząt i chłopców, nowotworów hormonozależnych (raka endometrium, sutka, gruczołu krokowego, jajnika i jąder).
  • Tytuł projektu: Ocena porównawcza stopnia barierowości skórek owoców i warzyw dla współcześnie stosowanych pestycydów – przewidywanie narażenia na spożycie
    Kierownik projektu: Dr inż. Maciej Tankiewicz
    Wartość projektu: 749 080 PLN
    Okres realizacji: 05.08.2016 – 04.08.2018 r.
    Źródło finansowania: Narodowe Centrum Nauki, konkurs „SONATA 10” dla osób rozpoczynających karierę naukową posiadających stopień naukowy doktora, Nr projektu UMO-2015/19/D/NZ7/03283

Tematyka badań dotyczy wpływu czynników środowiskowych na zdrowie. Zapewnienie bezpieczeństwa żywności jest jednym z priorytetów w obszarze ochrony zdrowia publicznego i wymaga nieustannego rozwoju. Dotyczy to zwłaszcza świeżej żywności, w tym owoców i warzyw, które spożywane są bezpośrednio i w największych ilościach, bez obróbki cieplnej czy przetwarzania. Stanowi to źródło narażenia na zatrucia szkodliwymi i toksycznymi substancjami, takimi jak pestycydy.
Często nie zdajemy sobie sprawy, że bóle głowy, nudności czy biegunka mogą być wynikiem zjedzenia owocu skażonego pestycydami. Wiele innych dolegliwości ma przecież podobne objawy. Czasami na pierwszy rzut oka nie dzieje się nic. Podawane w niskich dawkach pestycydy mogą się kumulować w naszym organizmie, dając niekorzystny efekt dopiero po latach.
Wciąż nie zbadano, które ze współcześnie stosowanych pestycydów, zaaprobowanych do użytku przez Komisję Europejską oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, penetrują przez skórkę, a które adsorbują się jedynie na jej powierzchni. Związki, które nie przenikają do miąższu i pełnią swoją funkcję zgodnie z przeznaczeniem, nie stanowią zagrożenia dla konsumentów. Można je w efektywny sposób usunąć na drodze mycia, obierania skórki, obróbki termicznej lub innych procesów. Natomiast związki penetrujące przez skórkę do głębszych warstw miąższu, ulegają kumulacji powodując zanieczyszczenie żywności, które zgodnie z regulacjami prawnymi należy monitorować.
Wyniki badań umożliwią stworzenie listy rekomendacyjnej substancji aktywnych dla konkretnych gatunków roślin, których stosowanie jest bezpieczne i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Będą także podstawą do oceny czasu ekspozycji na działanie środków ochrony roślin, aby zapobiec ich wnikaniu. Dodatkowo będzie możliwość oszacowania największego dopuszczalnego stężenia substancji aktywnej w pojedynczym oprysku, które nie będzie stanowiło ryzyka zanieczyszczenia i jednocześnie skutecznie zwalczy patogeny.

Prace własne:

  • PROJEKTY REALIZOWANE PRZEZ MŁODYCH NAUKOWCÓW I DOKTORANTÓW (MN)
  • Tytuł projektu: Identyfikacja produktów transformacji toksycznych związków organicznych w próbkach środowiskowych i biologicznych
    Kierownik projektu: dr inż. Maciej Tankiewicz
    Okres realizacji: 2016-2017 r.
  • Tytuł projektu: Związki powierzchniowo-czynne – analiza ryzyka zdrowotnego
    Kierownik projektu: dr inż. Ewa Olkowska
    Okres realizacji: 2016-2017 r.
    Publikacje : M. Ruman, E. Olkowska, M. Drąg, G. Jankowski, Ż. Polkowska, Surfactants in Klodnica River (Katowice, Poland). Part I. Linear Alkylbenzene Sulphonates (LAS), Ecological Chemistry and Engineering S – zaakceptowane do druku
  • Tytuł projektu: Ocena jakości powietrza w samochodach pod względem występowania związków ropopochodnych
    Kierownik projektu: dr inż. Grażyna Gałęzowska
    Okres realizacji: 2015 r.
  • Tytuł projektu: Ocena jakości materiałów budowlanych i wykończeniowych z wykorzystaniem kultur tkankowych
    Kierownik projektu: dr inż. Grażyna Gałęzowska
    Okres realizacji: 2012-2014 r.
    Publikacje: G. Gałęzowska, M. Chraniuk, L. Wolska, In vitro assays as a tool for determination of VOCs toxic effect on respiratory system: A critical review Trends in Analytical Chemistry 77 (2016) 14–22
  • Tytuł projektu: Oszacowanie toksyczności siarki elementarnej wobec wybranych organizmów wskaźnikowych
    Kierownik projektu: dr hab. inż. Justyna Rogowska
    Okres realizacji: 2013-2014 r.
    Publikacje: J. Rogowska, J. Sychowska, M. Cieszynska-Semenowicz, L. Wolska. Elemental sulfur in sediments: analytical problems. Environmental Science and Pollution Research 23 (2016) 24871–24879
Aktualizacja strony: 09.10.2018
Grażyna Gałęzowska, Lidia Wolska